Je hebt net een migraineaanval voelen aankomen — de aura begint, de druk achter je oog bouwt op. Sommige mensen grijpen dan naar triptanen: medicijnen die specifiek voor migraine zijn ontwikkeld. Maar wat zijn triptanen precies? Hoe werken ze? En zijn er ook nadelen?
Triptanen worden al decennia voorgeschreven en zijn wetenschappelijk uitgebreid onderzocht. Ze zijn voor veel mensen een game-changer — maar ze zijn niet voor iedereen geschikt en ze verdienen een eerlijke toelichting.
Triptanen zijn een klasse geneesmiddelen die specifiek zijn ontwikkeld voor de behandeling van acute migraineaanvallen. Ze zijn geen gewone pijnstillers — ze werken op het mechanisme van migraine zelf, niet alleen op de pijn.
De eerste triptan — sumatriptan, werd in de jaren negentig geïntroduceerd en was een doorbraak in de migrainebehandeling. Sindsdien zijn er meerdere triptanen op de markt gekomen, elk met licht andere eigenschappen in werking, snelheid en duur.
Triptanen zijn selectieve agonisten van serotonine-receptoren — specifiek de 5-HT1B en 5-HT1D receptoren. Via deze receptoren doen ze twee dingen:
Bloedvaten vernauwen: tijdens een migraineaanval verwijden de bloedvaten rondom de hersenen. Triptanen draaien dit om door de bloedvaten te vernauwen (vasoconstrictie). Dit vermindert de druk en pijn.
Ontstekingssignalen blokkeren: triptanen remmen de afgifte van neuropeptiden — zoals CGRP (calcitonine-gen-gerelateerd peptide) — die de pijnontstekingsreactie rondom de hersenvliezen in stand houden. Door die signalen te blokkeren, wordt de aanval onderbroken.
Dit is fundamenteel anders dan paracetamol of ibuprofen, die alleen de pijn dempen zonder het migrainemechanisme zelf aan te pakken (Goadsby et al., 2002).
Triptanen, specifiek sumatriptan is een geneesmiddel voor de behandeling van migraine en clusterhoofdpijn. Het voorkomt deze aandoeningen niet.
In Nederland zijn meerdere triptanen beschikbaar. Ze verschillen in werkingssnelheid, werkingsduur en toedieningsvorm:
• Sumatriptan — de meest voorgeschreven; verkrijgbaar als tablet, neusspray en injectie
• Rizatriptan — snelle werking, soms effectiever bij mensen bij wie sumatriptan minder werkt
• Zolmitriptan — beschikbaar als tablet en neusspray
• Almotriptan, eletriptan, frovatriptan, naratriptan — elk met eigen profiel
Frovatriptan en naratriptan werken langzamer maar langer — nuttig bij aanvallen die lang aanhouden of bij menstruatiemigraine als mini-preventie.
Dit is cruciaal: triptanen werken het best als je ze vroeg in de aanval inneemt — bij voorkeur zodra de hoofdpijn begint, niet in de aura-fase. Onderzoek toont aan dat vroeg gebruik significant betere respons geeft (Cady et al., 2000).
Neem je ze te laat — als de aanval al volledig is ingezet — dan is de kans kleiner dat ze volledig effectief zijn.
Triptanen veroorzaken vasoconstrictie — bloedvatvernauwing. Daardoor zijn ze gecontra-indiceerd bij:
• Hart- en vaatziekten of doorgemaakte beroerte
• Ongecontroleerde hoge bloeddruk
• Migraine met aura in combinatie met de gecombineerde anticonceptiepil (verhoogd beroerterisico)
• Zwangerschap (overleg altijd met je arts)
Ook mag je triptanen niet combineren met bepaalde antidepressiva (MAO-remmers, sommige SSRI’s) vanwege risico op serotoninesyndroom. Bespreek dit altijd met je huisarts.
Net als andere pijnstillers kunnen triptanen bij overgebruik medicatie-overgebruikshoofdpijn veroorzaken. De grens ligt bij meer dan 10 gebruik-dagen per maand. Als je merkt dat je triptanen steeds vaker nodig hebt, is het verstandig dit met je huisarts te bespreken — preventieve behandeling is dan vaak aangewezen.
Waar kan ik triptanen kopen?
Triptanen zijn alleen op recept verkrijgbaar. Zodoende dien je eerst een consult in te plannen met een arts om dit op recept te verkrijgen. Kijk voor meer informatie over triptanen en het verkrijgen hiervan op apotheek.nl.
Triptanen zijn een acute behandeling — ze stoppen een aanval. Ze zijn geen preventie. Als je frequent aanvallen hebt (meer dan 4 per maand), is aanvullende preventieve aanpak aan te raden: leefstijlaanpassingen, stressmanagement en gerichte suppletie van voedingsstoffen die de aanvalsgevoeligheid verminderen.
Magnesium en vitamine B2 zijn in internationale richtlijnen opgenomen als preventieve behandeling bij migraine — als aanvulling op of alternatief voor medicamenteuze preventie bij mensen die dat verkiezen.
Meer weten over migraine? Lees hier ons blog Wat is migraine. Op zoek naar een supplement me magnesium en B2? Bekijk HXB Migra Neutral.
1. Goadsby PJ et al. Triptans in migraine — a decade of experience. Drugs. 2002
2. Cady RK et al. Treatment of acute migraine with sumatriptan. Arch Intern Med. 2000
3. Tfelt-Hansen P et al. Triptans in migraine. Drugs. 2000
4. Nederlandse Hoofdpijnvereniging — informatie over triptanen
5. European Headache Federation — triptans and acute treatment
Bekijk onze kennisbank
Deel deze blog:
Bestelde je eerder HXB bij Galeatus? Geen zorgen! Nutraflow heeft Galeatus én de vertrouwde formulering van HXB overgenomen. Gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten hebben we B6 uit de formulering gehaald. Verder is de samenstelling ongewijzigd. Zo kun je gewoon blijven rekenen op hetzelfde product, met dezelfde kwaliteit en prijs. Het enige dat is vernieuwd, is de naam en de uitstraling – de rest blijft zoals je gewend bent.
