Elke maand, als een klok. Een paar dagen voor je menstruatie — of precies op de eerste dag — voel je hem komen. Een kloppende pijn die erger is dan normaal. Langer aanhoudt. Minder snel verdwijnt met een paracetamol.
Als dit herkenbaar klinkt, heb je waarschijnlijk te maken met hormonale migraine — een vorm van hoofdpijn die direct samenhangt met de schommelingen in je geslachtshormonen, met name oestrogeen. De International Headache Society heeft menstruatiemigraine erkend als een aparte subcategorie — met eigen kenmerken, eigen triggers en een eigen aanpak.
Wat is hormonale migraine?
Hormonale migraine — medisch ‘catameniale migraine’ — treedt op in directe relatie tot hormonale schommelingen. De meest voorkomende variant is menstruatiemigraine: aanvallen die optreden in het venster van twee dagen vóór tot drie dagen na het begin van de menstruatie.
Onderzoek toont aan dat zo’n 50–60% van de vrouwen met migraine een verband ervaart met hun cyclus. Bij 10–14% treedt migraine uitsluitend in die periode op.
De wetenschap: waarom de oestrogeendaling de aanval uitlokt
In de tweede helft van je cyclus zijn de oestrogeen- en progesteronspiegels relatief hoog. Als de menstruatie nadert, dalen beide hormonen snel. Die abrupte daling van oestrogeen — niet het lage niveau zelf, maar de daling — is de trigger.
Oestrogeen beïnvloedt serotonine-receptoren in de hersenen. Een daling verlaagt de serotoninespiegels en verhoogt de gevoeligheid van de trigeminuszenuw — het zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor pijnsignalen in het hoofd. Je hersenen worden tijdelijk gevoeliger. Het gevolg kan een aanval zijn.
Kenmerken van hormonale migraine
Hormonale migraine onderscheidt zich op een aantal punten:
Ze duurt langer (gemiddeld drie tot vier dagen), ze is heviger, ze reageert minder goed op standaard pijnstillers, ze gaat zelden gepaard met een aura, en ze is voorspelbaar. Dat voorspelbare karakter is tegelijk de grootste kans: juist omdat je weet wanneer de aanval dreigt, kun je preventief handelen.
Andere hormonale momenten die hoofdpijn uitlokken
Menstruatie is het meest bekende moment, maar niet het enige:
- De eisprong (midcyclus) kan bij sommige vrouwen een mildere aanval geven
- De stopweek bij de gecombineerde anticonceptiepil veroorzaakt een kunstmatige oestrogeendaling
- Na de bevalling daalt oestrogeen razendsnel — hoog risico op aanvallen in de eerste dagen
- De perimenopauze geeft onregelmatige hormoonschommelingen en vaak meer aanvallen
Hoe pak je hormonale migraine aan?
Er zijn zowel medicamenteuze als niet-medicamenteuze aanpakken, en ze vullen elkaar goed aan.
Houd een cyclus-migrainedagboek bij
De eerste stap is inzicht. Noteer minstens drie maanden lang wanneer je aanvallen optreden in relatie tot je cyclus. Apps zoals Migraine Buddy of gewoon een agenda werken prima. Na twee à drie maanden zie je het patroon — en dat is waardevolle informatie voor jezelf én je arts.
Leefstijl rondom de risicoperiode
In de dagen voor je menstruatie is je drempelwaarde voor aanvallen lager. Kleine aanpassingen maken in die periode een groot verschil:
• Slaap op vaste tijden — ook in het weekend
• Drink extra water — minstens 2 liter per dag
• Eet regelmatig en sla geen maaltijden over
• Beperk alcohol — rode wijn is een bekende trigger
• Vermijd extra stress-exposure als dat mogelijk is
Magnesium in de tweede helft van je cyclus
Een studie van Facchinetti et al. (gepubliceerd in Headache, 1991) toonde aan dat vrouwen die in de tweede helft van hun cyclus extra magnesium innamen, significant minder ernstige menstruatiemigraine ervoeren. Magnesiumcitraat of -glycinaat worden aanbevolen vanwege hun betere opneembaarheid ten opzichte van magnesiumoxide.
We hebben HXB Migra Neutral mede vanuit dit wetenschappelijke inzicht ontwikkeld. Meer weten over dit migraine supplement? Kijk dan hier.
Overleg met je arts over medicamenteuze opties
Als je hormonale migraine ernstig en frequent is, zijn er ook medicamenteuze opties. Triptanen kunnen preventief worden ingezet in de risicoperiode. Hormonale aanpak — zoals doorlopend de pil slikken zonder stopweek, of een lage-dosis oestrogeenpleister — kan de oestrogeendaling afvlakken. Bespreek de opties altijd met je huisarts of gynaecoloog.
Bronnen & verder lezen
- Facchinetti F et al. Magnesium prophylaxis of menstrual migraine. Headache. 1991
- MacGregor EA. Menstrual migraine: therapeutic approaches. Ther Adv Neurol Disord. 2009
- International Headache Society — catameniale migraine criteria ICHD-3
- Sacco S et al. European headache federation guideline on contraception in women with migraine. J Headache Pain. 2017
