Migraine ontstaat niet zomaar. Bij de meeste mensen zijn er specifieke factoren — triggers — die een aanval kunnen uitlokken. Maar het werkt anders dan veel mensen denken: één trigger is zelden genoeg. Het gaat om een drempelwaarde die wordt overschreden.
Bekende triggers voor migraine zijn: slaaptekort, stress, hormonale schommelingen, bepaalde voeding en dranken, weerveranderingen en felle lichten. Niet iedereen heeft dezelfde triggers — en triggers kunnen ook veranderen over de tijd.
Hieronder een overzicht van de meest voorkomende triggers en wat de wetenschap erover zegt.
Hoe werken migraine-triggers precies?
Het “drempelmodel” van migraine helpt triggers te begrijpen. Iedereen met migraine heeft een bepaalde drempel voor het krijgen van een aanval. Wanneer meerdere triggers tegelijk actief zijn, stapelt de druk op — en bij overschrijding volgt de aanval.
Dat verklaart waarom je op maandag wél een aanval krijgt van rode wijn, maar op vrijdag niet: het verschil zit in de andere factoren die die dag meespelen. Slechte slaap + rode wijn + stressvolle vergadering kan samen de drempel overschrijden, terwijl één factor op zichzelf onvoldoende is.
De meest voorkomende migraine-triggers
Hormonen zijn de sterkste trigger bij vrouwen. Oestrogeendalingen — rond de menstruatie, na de ovulatie, of bij stoppen van de pil — zijn verantwoordelijk voor menstruele migraine. Vetvik & MacGregor (Lancet Neurology, 2017) schatten dat bij 50-70% van vrouwen met migraine hormonen een rol spelen.
Slaap in beide richtingen: te weinig én te veel slaap kan migraine uitlokken. Weekend-migraine ontstaat klassiek door uitslapen na een week van vroeg opstaan.
Stress en ontspanning — het ontspanningseffect is verraderlijk. Veel mensen krijgen migraine niet tijdens stress, maar erna. Dit heet “let-down migraine”.
Weersveranderingen: barometrische drukveranderingen en felle zon worden consistent als trigger gerapporteerd, al is het mechanisme nog niet volledig begrepen.
Felle lichten en schermen: flikkerend licht, felle zonlicht of lange schermtijd activeren het visuele systeem dat bij migrainebreinen extra gevoelig is.
De 4 C’s die je moet vermijden bij migraine
In populaire bronnen over migraine duiken de “4 C’s” op als vuistregel voor voedselgerelateerde triggers:
- Chocolade — bevat fenylethylamine en cafeïne, die de bloedvaten beïnvloeden
- Citrusvruchten — tyramine-gehalte; voor gevoelige mensen een bekende trigger
- Cola en andere cafeïnehoudende dranken — cafeïne kan zowel aanval uitlokken als verlichten, afhankelijk van gebruik
- Cheddar en andere rijpe kazen — hoog tyramine-gehalte
Belangrijk nuance: wetenschappelijk bewijs voor voedsel als directe trigger is zwakker dan vaak gedacht. Martin & Vij (2016, Current Pain and Headache Reports) concluderen dat voedsel vaker als signaal fungeert dat een aanval al onderweg is (prodroom-hunkering) dan als echte oorzaak.
En de 5 C’s bij migraine?
De “5 C’s” is een uitbreiding van dezelfde vuistregel, waarbij een vijfde C wordt toegevoegd — afhankelijk van de bron is dat Cafeïne apart (als zowel trigger als onttrekkingshoofdpijn), of Chips en sterk bewerkte snacks met veel additieven. Het gaat bij alle varianten om dezelfde kern: vermijd voeding met tyramine, biogene aminen en kunstmatige toevoegingen als je migrainegevoelig bent.
Houd in gedachten: triggers zijn persoonlijk. Een eliminatiedieet onder begeleiding van een diëtist is een betere methode dan blindelings alle “C’s” vermijden.
Triggers identificeren: het dagboek
De meest evidenced-based methode om je eigen triggers te ontdekken is bijhouden van een migrainedagboek. Noteer per aanval:
- Datum en tijdstip
- Wat je at en dronk in de 24 uur ervoor
- Slaap (duur en kwaliteit)
- Stressniveau
- Fase in menstruatiecyclus (bij vrouwen)
- Weertype
- Medicatiegebruik
Na 4-8 weken worden patronen zichtbaar. Apps zoals Migraine Buddy of N1-Headache zijn hiervoor beschikbaar.
Lees ook:
→ Heeft migraine met stress te maken?
→ Wat mag je niet eten bij migraine?
→ Slaap en migraine: het verband uitgelegd
Bronnen & verder lezen
2. Martin VT & Vij B — Diet and headache (Current Pain and Headache Reports, 2016)
3. Spierings EL et al. — Patterns of attack and lifestyle factors in migraine (Headache, 2012)
4. Hauge AW et al. — Characteristics of migraine and tension-type headache triggers (Cephalalgia, 2010)
