Veel mensen denken dat migraine simpelweg een zware vorm van hoofdpijn is. Maar wat is migraine precies? In elk geval veel complexer dan dat. Het is een neurologische aandoening van de hersenen waarbij terugkerende aanvallen ontstaan met hevige hoofdpijn en verschillende neurologische klachten.
Tijdens een migraineaanval kunnen mensen last krijgen van bonzende hoofdpijn, misselijkheid, overgevoeligheid voor licht en geluid en extreme vermoeidheid. De aanval kan enkele uren duren, maar soms ook tot drie dagen aanhouden.1
Omdat de symptomen vaak onzichtbaar zijn voor anderen, wordt migraine nog regelmatig onderschat. Toch kan de aandoening een grote impact hebben op werk, sociale activiteiten en dagelijks functioneren.
In dit artikel lees je wat migraine precies is, hoe een aanval verloopt en wat er in de hersenen gebeurt tijdens een migraineaanval.
Migraine is een neurologische aandoening
Migraine wordt tegenwoordig beschouwd als een complexe neurologische ziekte waarbij verschillende systemen in de hersenen betrokken zijn.2
De aandoening kenmerkt zich door aanvallen van matige tot ernstige hoofdpijn, vaak aan één kant van het hoofd. De pijn voelt meestal kloppend of bonzend en wordt erger bij lichamelijke inspanning. Naast hoofdpijn ervaren veel mensen ook andere klachten zoals:
- misselijkheid of braken
- gevoeligheid voor licht (fotofobie)
- gevoeligheid voor geluid (fonofobie)
- soms overgevoeligheid voor geuren
Deze combinatie van klachten maakt migraine anders dan gewone hoofdpijn.3
Artsen spreken daarom vaak over migraine als een hersenaandoening, waarbij zowel zenuwen als bloedvaten een rol spelen.4
Hoe verloopt een migraineaanval?
Veel migraineaanvallen verlopen in verschillende fases. Niet iedereen ervaart alle fases, maar het patroon komt bij veel patiënten voor.

1. De waarschuwingsfase
Uren of soms een dag voordat de hoofdpijn begint, kunnen subtiele veranderingen optreden. Dit wordt ook wel de prodromale fase genoemd.
Mogelijke signalen zijn:
- vermoeidheid
- prikkelbaarheid
- moeite met concentreren
- trek in bepaald voedsel
- stijve nek
Deze signalen ontstaan doordat bepaalde gebieden in de hersenen al veranderen voordat de hoofdpijn begint.
2. De aurafase
Ongeveer 20 tot 30% van de mensen met migraine krijgt een aura. Dit zijn tijdelijke neurologische verschijnselen die vlak vóór of tijdens de aanval optreden.5
Veel voorkomende aura-klachten zijn:
- lichtflitsen of zigzaglijnen zien
- blinde vlekken in het zicht
- tintelingen in arm of gezicht
- moeite met spreken
Een aura duurt meestal tussen 5 en 60 minuten en verdwijnt daarna weer.
3. De hoofdpijnfase
Dit is de fase waarin de typische migrainehoofdpijn ontstaat.
De pijn:
- zit vaak aan één kant van het hoofd
- voelt pulserend of kloppend
- wordt erger bij beweging
- kan gepaard gaan met misselijkheid of overgeven
Veel mensen trekken zich tijdens deze fase terug in een donkere en stille ruimte omdat prikkels zoals licht en geluid de klachten kunnen verergeren.
Een aanval kan 4 uur tot 72 uur duren.
4. De herstelfase
Na de hoofdpijn kan het lichaam nog tijd nodig hebben om te herstellen.
Veel mensen voelen zich daarna:
- uitgeput
- prikkelgevoelig
- minder scherp in hun hoofd
- emotioneel of somber
Deze herstelfase kan nog één of meerdere dagen aanhouden.
Wat gebeurt er in de hersenen bij migraine?
Hoewel migraine al eeuwen bekend is, begrijpen onderzoekers de onderliggende mechanismen nog steeds niet volledig. Wel weten we inmiddels dat migraine vooral te maken heeft met veranderingen in de activiteit van hersencellen en pijnbanen.
Overgevoelige hersenen
Onderzoek suggereert dat mensen met migraine een brein hebben dat gevoeliger reageert op prikkels. Hierdoor kunnen factoren zoals stress, slaaptekort, hormonale veranderingen of bepaalde voedingsmiddelen sneller een aanval uitlokken.6
Deze verhoogde gevoeligheid kan deels genetisch bepaald zijn.
Het trigeminovasculaire systeem
Een belangrijk mechanisme bij migraine is het zogenoemde trigeminovasculaire systeem.
Dit is een netwerk van zenuwen rond de hersenvliezen dat pijnsignalen naar de hersenen stuurt. Wanneer dit systeem wordt geactiveerd, kunnen pijnsignalen ontstaan die als migrainehoofdpijn worden ervaren.
Bij activatie van deze zenuwen komen ook stoffen vrij die ontstekingsachtige reacties rond bloedvaten en zenuwen kunnen veroorzaken. Dit draagt bij aan de typische migrainepijn.
Veranderingen in hersenactiviteit
Bij sommige migraineaanvallen, vooral wanneer er een aura optreedt, ontstaat er een golf van verhoogde hersenactiviteit die zich langzaam over de hersenschors verplaatst.
Deze golf kan tijdelijk de verwerking van zintuiglijke informatie verstoren, waardoor visuele symptomen zoals lichtflitsen of zigzaglijnen ontstaan.
Waarom krijgt iemand migraine?
De precieze oorzaak van migraine is niet volledig bekend. Wel is duidelijk dat meerdere factoren samen een rol spelen.
1. Erfelijke aanleg
Migraine komt vaak voor binnen families. Dat wijst erop dat genetische factoren invloed hebben op hoe gevoelig de hersenen zijn voor prikkels.
2. Hormonale invloeden
Bij veel vrouwen hangen migraineaanvallen samen met hormonale schommelingen, bijvoorbeeld rondom de menstruatie.
3. Prikkels en triggers
Verschillende factoren kunnen een aanval uitlokken, zoals:
- stress of ontspanning na stress
- slaaptekort
- vermoeidheid
- veranderingen in routine
- fel licht of sterke geuren
Vaak is het niet één enkele trigger, maar een combinatie van factoren die een aanval veroorzaakt.
Hoe vaak komt migraine voor?
Migraine is een van de meest voorkomende neurologische aandoeningen wereldwijd.
In Nederland hebben miljoenen mensen last van migraineaanvallen. Ondanks deze hoge prevalentie wordt de aandoening nog regelmatig onderschat.
Dat komt onder andere doordat:
- aanvallen tijdelijk zijn
- de symptomen niet altijd zichtbaar zijn
- mensen vaak proberen “gewoon door te gaan”
Toch kan migraine een grote invloed hebben op energie, concentratie en dagelijks functioneren.
Wat is migraine? Hetzelfde als hoofdpijn?
Hoewel hoofdpijn het meest bekende symptoom is, is migraine eigenlijk een verstoring van meerdere systemen in het brein.
Het beïnvloedt onder andere:
- pijnverwerking
- prikkelgevoeligheid
- energieregulatie in de hersenen
- concentratie en cognitieve functies
Daarom voelen veel mensen zich niet alleen tijdens de aanval ziek, maar ook in de periode ervoor en erna.
Steeds meer onderzoek richt zich op het beter begrijpen van deze complexe hersenprocessen. Dat helpt onderzoekers en artsen om migraine beter te herkennen en uiteindelijk beter te behandelen.
Conclusie
Wat is migraine? Migraine is geen gewone hoofdpijn, maar een complexe neurologische aandoening waarbij het brein tijdelijk ontregeld raakt.
Tijdens een aanval kunnen hevige hoofdpijn, misselijkheid en overgevoeligheid voor prikkels optreden. Veel aanvallen verlopen in verschillende fases en kunnen tot drie dagen duren.
Hoewel de exacte oorzaak nog niet volledig bekend is, weten onderzoekers dat veranderingen in hersenactiviteit en het trigeminovasculaire pijnsysteem een belangrijke rol spelen.
Meer begrip van migraine is belangrijk, omdat de aandoening wereldwijd miljoenen mensen beïnvloedt en vaak nog wordt onderschat.
Bronnen en verder lezen
Hopelijk geeft dit artikel meer inzicht en beantwoord het je vraag ‘wat is migraine?’, een beetje. Maar er is natuurlijk nog veel meer te lezen over migraine. O.a. Thuisarts, de Hersenstichting en NPO Kennis hebben interessante, maar vooral ook begrijpbare artikelen over migraine. Daarnaast kan je in onze kennisbank ook meer vinden over migraine.
Wil je weten of je wellicht last hebt van migraine? Probeer dan eens de migraine test van The Migraine Clinic.
